Dekalog rozwodu, czyli jak przygotować się do rozwodu

Zarówno zawarcie, jak i rozwiązanie małżeństwa to poważne decyzje, nad którymi trzeba się poważnie zastanowić. Jeżeli uważasz, że Twoje małżeństwo przeżywa kryzys, którego rezultatem będzie proces rozwodowy – przeczytaj poniższy artykuł, w którym dowiesz się, jak przygotować się do rozwodu.

1. Upewnij się, że małżeństwa nie da się uratować

Rozwód to bardzo drastyczny krok, toteż warto się zastanowić, czy jest konieczny. Małżeństwa często przeżywają kryzysy, jednak wiele z nich da się rozwiązać bądź samodzielnie, bądź korzystając z pomocy terapeuty. Jeśli jednak jesteś przekonany, że rozwód, to jedyna droga – powinieneś przypomnieć sobie cały okres swojego małżeństwa (a nawet narzeczeństwa), bowiem sąd w trakcie procesu będzie brał pod uwagę wiele okoliczności. Przede wszystkim powinieneś zastanowić się (i zapisać swoje przemyślenia):

• z jakiego powodu zostało zawarte małżeństwo – z miłości, „z rozsądku”, w wyniku nacisków rodziny?
• kiedy pojawiły się kłopoty w związku i co je spowodowało?
• czy podjęliście próby ratowania małżeństwa?
• czy widzisz szansę na uratowanie związku?

Odpowiedzi na te pytania nie tylko pomogą Ci podjąć odpowiednią decyzję w kwestii wniesienia pozwu o rozwód, ale również będą służyć uzasadnieniu Twoich twierdzeń w trakcie postępowania. 

2. Rozważ, czy doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia

Nastąpienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia jest bezwzględną przesłanką orzeczenia rozwodu. Oznacza to, że jeśli nie zostanie spełniona – orzeczenie rozwodu nie będzie możliwe. Czym jednak jest zupełny i trwały rozkład pożycia? Nie istnieje sztywna definicja tego pojęcia, jednak uznaje się, że rozkład jest zupełny, jeśli można stwierdzić ustanie więzi fizycznej, duchowej oraz gospodarczej między małżonkami. Trwałość jest kwestią sporną, bowiem rozkład pożycia jest procesem rozciągniętym w czasie. Najpopularniejszym poglądem jest ten, wedle którego rozkład jest trwały, gdy brak pożycia trwa co najmniej 3 miesiące.

Biorąc pod uwagę, że zupełny i trwały rozkład pożycia jest konieczny, aby sąd mógł orzec rozwiązanie małżeństwa poprzez rozwód – upewnij się, że do niego doszło, zanim złożysz pozew.

3. Poinformuj małżonka o zamiarze wszczęcia postępowania rozwodowego

Rozwody bywają długotrwałym i nieprzyjemnym procesem. Możesz tego (przynajmniej częściowo) uniknąć, jeśli zdecydujesz się porozmawiać na ten temat z małżonkiem. W trakcie takiej rozmowy możecie ustalić, m.in. czy zdecydujecie się na rozwód z czy bez orzekania o winie, jak będzie wyglądała kwestia podziału majątku oraz z kim zamieszkają Wasze dzieci. Przedyskutowanie tych kwestii może spowodować, że proces rozwodowy będzie trwał krócej oraz będzie mniej skomplikowany.

4. Porozmawiaj z dzieckiem na temat rozwodu

Dobro dzieci jest dobrem chronionym przez prawo, które jest brane przez sąd pod uwagę przy orzekaniu rozwodu. Co więcej, rozwód nie może być orzeczony, jeśli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Ocenę, czy orzeczenie rozwodu zagraża dobru dzieci sąd opiera między innymi na zeznaniach tychże dzieci, toteż bardzo istotne jest, aby były one świadome sytuacji. W trakcie rozmowy powinieneś wyjaśnić, dlaczego podjęliście z małżonkiem taką decyzję, jak będzie wyglądał proces oraz jakie to może mieć konsekwencje dla całej rodziny. Jeżeli przygotujesz (wraz z małżonkiem) dziecko, będzie mu łatwiej przejść przez ten trudny proces.

5. Porozmawiaj z małżonkiem na temat spraw dotyczących wspólnych małoletnich dzieci

Orzekając rozwód, gdy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd jest obowiązany rozstrzygnąć również kwestię władzy rodzicielskiej, alimentów czy kontaktów z dzieckiem.

1. Władza rodzicielska – sąd może podjąć różne decyzje w tym zakresie. Jednym  z rozwiązań jest pozostawienie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. Sąd może również powierzyć władzę rodzicielską jednemu z rodziców, a drugiego jej pozbawić lub ją ograniczyć. 
2. Kontakty – bardzo ważną kwestią jest ustalenie, w jaki sposób będą zorganizowane kontakty z dzieckiem rodzica, który z nim nie zamieszkuje. Przedyskutowanie tej kwestii przed wszczęciem postępowania może znacząco usprawnić proces.
3. Alimenty – obowiązek alimentacyjny ciąży na rodzicu również w sytuacji, gdy nie zamieszkuje z dzieckiem. Zmienia się jednak jego forma – rodzic mieszkający z dzieckiem nadal wykonuje go w naturze (gotując dla dziecka, pomagając w nauce itp.), natomiast drugi z rodziców pokrywa część kosztów utrzymania poprzez uiszczanie miesięcznych rat. Dlatego ważne jest, aby przygotowując się do rozwodu, rozpisać koszty utrzymania i wychowania dziecka, które są wyznacznikiem wysokości zasądzanych alimentów. 
4. Jeżeli decydujesz się na rozwód z orzekaniem o winie – zbierz dowody na fakt winy małżonka

Wielu małżonków decyduje się na rozwód z orzekaniem o winie za rozkład pożycia. Jest to dopuszczalne między innymi wtedy, gdy małżonek był niewierny bądź gdy znęcał się psychicznie lub fizycznie nad drugą stroną. W takim przypadku należy udowodnić przed sądem (za pomocą dowodów – każde twierdzenie strony musi być bowiem wykazane) winę małżonka. Jako przykład dowodu można podać zeznania świadków, dowód z dokumentu (np. zaświadczenie lekarskie, kopia złożonego na Policji zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, raporty policyjne z interwencji), fotografie bądź nagrania video. 

7.  Znajdź dowody dotyczące kwestii spornych

Niezwykle często, pomimo podjęcia prób porozumienia, strony nie zgadzają się co do wielu kwestii, takich jak np. wysokość alimentów czy władza rodzicielska. W takim przypadku powinieneś zabezpieczyć się odpowiednim materiałem dowodowym, zawierającym takie środki dowodowe, jak:  dokumenty (faktury za zakupy, rachunki, umowy najmu), zeznania świadków, kopie korespondencji. 

Ważne, aby dowody, które zbierzesz przemawiały za Twoimi twierdzeniami. Zatem, jeśli uważasz, że alimenty powinny być wyższe, niż sugeruje małżonek, powinieneś zebrać dokumenty, świadczące o wydatkach na utrzymanie i wychowanie dziecka. Natomiast jeśli spieracie się w kwestii kontaktów z dzieckiem czy też władzy rodzicielskiej, powinieneś zebrać dowody bardziej subiektywne, pokazujące, że interesujesz się dzieckiem, spędzasz z nim dużo czasu oraz zaspakajasz jego potrzeby,

8. Skonsultuj się z prawnikiem

Mimo że udział profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) nie jest wymagany w sprawie o rozwód, warto zasięgnąć jego porady. Najlepiej skonsultować się z prawnikiem jeszcze przed złożeniem pozwu do sądu, bowiem pomoże on albo sporządzić pozew albo poprawić ewentualne błędy, jakie mogłeś popełnić. Ponadto, na podstawie przekazanych przez Ciebie informacji, wyjaśni, czy zostały spełnione przesłanki orzeczenia rozwodu oraz wskaże na możliwe rozstrzygnięcia sądu w zakresie władzy rodzicielskiej, alimentów oraz kontaktów z dzieckiem. 

9. Skompletuj wymagane załączniki

Pozew jest pismem procesowym wszczynającym postępowanie sądowe. W związku z tym, należy uiścić od niego opłatę sądową w wysokości 600 zł. Do pozwu należy załączyć potwierdzenie wniesienia tejże opłaty. Ponadto należy dołączyć akt małżeństwa, akty urodzenia wspólnych małoletnich dzieci oraz wszelkie wskazane w pozwie dowody (lub adresy osób, które mają być powołane w charakterze świadków). 

10. Napisz pozew rozwodowy, a następnie wnieś go do sądu

Jeśli przemyślałeś wszystko i jesteś pewien, że Twojego małżeństwa nie da się już uratować – napisz pozew o rozwód (lub zleć to zadanie prawnikowi). Jeśli zdecydujesz się sam sporządzić pozew, pamiętaj aby w treści pozwu wskazać powoda, pozwanego, żądanie (rozwiązania małżeństwa) oraz uzasadnienie. W uzasadnieniu powinieneś wskazać dowody na poparcie Twoich twierdzeń. Gdy sporządzisz pozew, podpisz go oraz złóż do sądu w dwóch egzemplarzach. Pamiętaj o dołączeniu do pozwu wspomnianych załączników oraz potwierdzenia wniesienia opłaty sądowej. Pozew wnosi się do sądu okręgowego właściwego ze względu na Wasze ostatnie wspólne miejsce zamieszkania – jeśli którekolwiek z Was wciąż zamieszkuje w jego okręgu. 

Pamiętaj, że:

• przed wniesieniem pozwu o rozwód powinieneś porozmawiać z małżonkiem o istotnych kwestiach związanych z podziałem majątku wspólnego czy opieką nad wspólnymi małoletnimi dziećmi,
• aby sąd orzekł rozwód ze wskazaniem winy jednego z małżonków – jego wina musi być poparta dowodami,
• od pozwu należy wnieść opłatę sądową w wysokości 600 zł